Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Denktips van de meester zelf

Gepubliceerd op: 06/12/2016

82. Nobelprijswinnaar. Psycholoog en gedragseconoom. De afgelopen week interviewde ik Daniel Kahneman tijdens een seminar. Ook buiten zijn vak beroemd door de bestseller Ons feilbare denken.

Kahneman onderzocht de vele, volautomatische, denkfouten die mensen maken. Onze 'heuristics' en 'biases'. Drie tips voor beter denken en beslissen van de meester zelf.

1) Wat was de vraag ook alweer?

Een van de regels van Kahneman: wanneer ons brein een complexe vraag moet beantwoorden (welke politicus verdient mijn stem), dan vervangen we deze vaak onbewust door een makkelijker vraag (wie komt het sympathiekst over).

Kahneman: "Het is heel moeilijk om dat intuïtieve denken te veranderen. Maar je kunt wel vooraf besluiten dat je niet je intuïtie volgt, maar je berekeningen, als je een beslissing neemt. Stel je voert sollicitatiegesprekken. Het gebeurt vaak dat we de kwaliteit van het gesprek verwarren met de kwaliteit van de kandidaat. Zeg dan: wat evalueren we? Het potentieel van de kandidaat of de sfeer van het gesprek? Wat is ook alweer de echte vraag die ik wil beantwoorden? En wat is het verschil met de vraag die we intuïtief beantwoorden?"

2) Oplossingen zien als sollicitanten.

Kahneman werkt op dit moment aan een artikel voor managers over het nemen van betere beslissingen. "Het is een eenvoudig idee. Er zijn goed uitgewerkte procedures voor het selecteren van sollicitanten. De beoordeling van kandidaten verloopt doorgaans in twee stappen. We stellen criteria op, zoals: hoe intelligent moet de persoon zijn, hoe belangrijk is goed samenwerken? Dan verzamelen we informatie hierover in gesprekken. En daarna beslissen we."

Volgens Kahneman leent deze 'two step-approach' zich ook voor het oplossen van allerlei andere vraagstukken. "Neem de vraag of je een ander bedrijf moet overnemen. Ook dit kun je in een groot aantal kleinere vraagstukken onderverdelen. Het is belangrijk dat je deze punten apart en onafhankelijk van elkaar beantwoordt. En dat je pas de beslissing neemt nadat je alle gegevens hebt verzameld."

3) Andere mensen veranderen.

Wie gedrag wil veranderen, moet de omgeving veranderen, volgens Kahneman. "Je moet condities creëren waaronder het gedrag dat wenselijk is, makkelijker en natuurlijker wordt om uit te voeren. Dat is voor mij de sleutel tot gedragsverandering. Een humane aanpak. Je dwingt mensen niet. Je hoeft ook niet allerlei beloningen aan te bieden." Kahneman is daarom optimistischer over organisaties dan over individuen. Organisaties zijn gecreëerde omgevingen, met vaste procedures, regels, afspraken en routines.

Ook kennis van psychologische processen in bedrijven helpt. "Ik noem dat 'the power of gossip'. Het gaat erom dat je de kwaliteit van het roddelen verbetert. Als meerdere mensen in een bedrijf over psychologische kennis beschikken en elkaar in de gaten houden, dan kan dat indirect tot betere beslissingen leiden."

Volgens Kahneman is echter de belangrijkste les dat we realistisch moeten zijn in onze verwachtingen. "Ik bestudeer dit soort problemen nu 50 jaar en ik geloof niet dat ik zoveel beter ben geworden in mijn intuïtieve denken. Ik maak nog altijd dezelfde fouten als toen ik begon."

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Daniel Kahneman (4)
Gedrag (179)
Leiderschap (140)
NRC (244)
Ons feilbare denken (1)
Two step-approach (1)
Verandering (104)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop