Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Vijf tips om foute keuzes te voorkomen

Gepubliceerd op: 03/11/2016

Tientallen soorten jam. Een andere loopbaan. Een nieuwe lijsttrekker. Eerder stoppen met leven. Onze keuzevrijheid is enorm. Maar goed kiezen is moeilijk. Mensen zijn geen rationele beslissers, ook niet als het om belangrijke keuzes gaat. Hoe zit dat en wat zijn methodes om tóch tot verstandige besluiten te komen?

Opvallend. Bij de discussie over 'voltooid leven' -in Den Haag, de media en onze keuken- kwam deze week regelmatig de veronderstelling voorbij dat mensen in de regel prima kunnen beslissen over ingewikkelde kwesties. Wie zich de afgelopen jaren echter een beetje heeft verdiept in psychologie of andere gedragswetenschappen, weet dat dit (laat ik het vanwege de gevoeligheid van het onderwerp heel voorzichtig formuleren) een volstrekt achterhaald idee is.

Mensen overschatten stelselmatig de rol van het bewustzijn en hun eigen rationaliteit. In werkelijkheid maken we talloze denkfouten bij het nemen van beslissingen. Ik noem een paar bekende irrationele neigingen: we vertrouwen teveel op kennis die al in ons hoofd zit (availability heuristic); we overwaarderen informatie die onze huidige mening bevestigt (confirmation bias); we volgen te makkelijk wat de meerderheid vindt (conformity bias). En onze grootste fout: we denken dat het vooral anderen zijn die zo functioneren.

Nu even praktisch. Stel dat je op dit moment voor een belangrijke keuze staat, privé of professioneel, wat moet je dan doen? Vijf tips voor beter beslissen op basis van onderzoek.

1) Maak vooraf een beslisplan. Enkele verstandige stappen: a) verdiep je allereerst in de keuzefouten die mensen maken; b) beschrijf het probleem dat je wilt oplossen; c) zoek de oorzaken van dit probleem; c) verzin zoveel mogelijk oplossingen; d) schets de positieve en negatieve gevolgen van deze opties; e) indien mogelijk: test je favoriete oplossing.

2) Doe het niet alleen. Betrek anderen bij je belangrijke beslissingen, maar voorkom dat je elkaar slechts bevestigt. Tip van psycholoog Daniel Kahneman: laat mensen vooraf opschrijven wat ze vinden en waarom. Ga pas daarna het gesprek in. Zo maak je slim gebruik van ieders kennis.

3) Verzin alternatieve scenario's. Wat nu als mijn beslissing totaal verkeerd uitpakt? En wat als het flink boven verwachting gaat? Bedenk extreme uitkomsten. Dat maakt het vervolgens makkelijker om tot een realistische prognose te komen.

4) Stel jezelf kritische vragen. Op welke informatie baseer ik me eigenlijk? Wat zijn de bronnen daarvan? Heb ik actief tegenspraak gezocht? Zou het ook heel anders kunnen gaan dan ik verwacht? Welke denkfouten heb ik mogelijk gemaakt?

5) Las pauzes in. Laat je niet leiden door een tijdelijke gemoedstoestand of situatie. Schrijf je besluit op en kijk er op een later tijdstip, op een andere plek, met iemand anders nog eens naar.

Dit is slechts een kleine greep uit de kennis over kiezen. Mooi dat wetenschappelijk onderzoek ons steeds meer inzicht verschaft in de manier waarop keuzes tot stand komen. Alleen moet je er als beslisser wel eerst toe komen om je hier iets van aan te trekken. Ook dat is een keuze.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Daniel Kahneman (4)
Gedrag (179)
Keuzevrijheid (1)
NRC (244)
Verandering (104)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop