Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Bankiers vs Psychologen: 1-0

Gepubliceerd op: 28/09/2016

Ik heb wel eens met een potlood tussen mijn tanden gezeten om te zien of ik daar vrolijker van werd. Of citroengeur in onze keuken verspreid om de schoonmaaklust van onze kinderen te stimuleren. Maar helaas...

Het is groot nieuws in de psychologiewereld. Zeventien onderzoeksgroepen hebben een beroemd experiment van Fritz Strack en collega's uit 1988 herhaald. Proefpersonen moesten een glimlach opwekken door een pen tussen hun tanden te houden. Strack stelde destijds vast dat dit een positief effect op het humeur heeft. Je gezichtsuitdrukking beïnvloedt je gevoelens. Maar in de replicaties werd niets gevonden.

Zogenaamde 'Registered Replication Reports' (RRR's) zijn de laatste jaren populair geworden in de psychologie. Hierbij herhalen verschillende onderzoeksgroepen op precies dezelfde manier experimenten uit het verleden. Geregeld, zoals in het geval van Strack, leidt dit ertoe dat theorieën die tot voor kort gangbaar waren, op de helling kunnen.

Een eerder slachtoffer dit jaar was het 'ego depletion'-effect van Roy Baumeister en collega's uit 1998: na een taak die wilskracht vergt, scoren proefpersonen slechter op een andere taak waarbij ook doorgezet moet worden. Baumeisters conclusie: wilskracht is een eindige hulpbron die opraakt als je er meer van gebruikt. Conclusie van de replicatie-studie: "If there is any effect, it is close to zero."

Misschien is dat wel het grote probleem met dit soort psychologische labexperimenten. Als er al een effect is, is het heel klein. Wel leuk om over te schrijven in een column of een boek, maar niet iets om serieus toe te passen in de praktijk, op het werk of thuis.

Ik noemde al mijn thuisexperiment met het schoonmaakmiddel. Het effect van schoonmaakgeur op de onbewuste poetsneigingen van mensen was in 2005 beschreven door Nederlandse onderzoekers. De deelnemers aan hun proef ruimden onder meer hun etensresten beter op wanneer er in de testruimte een citroentjesfrisse geur hing. Ik rook een kans.

Maar in onze keuken hing niet alleen de lucht van het schoonmaakmiddel, maar ook de geur van de hond, de kat, de broodrooster en onszelf. De schoonmaakgeur kwam gewoon niet boven die 'ruis' uit.

Ook in wat serieuzere experimenten in bedrijven heb ik dezelfde les geleerd. Een werkomgeving is geen 'cleane' experimentele ambiance, maar een rommelige omgeving waar de hele dag door allerlei prikkels op je afkomen. Via klanten, collega's, managers, je computer en je smartphone. De waan van de dag maakt korte metten met de meeste goede bedoelingen.

Wie iets wil bereiken in het managen van zichzelf of anderen, komt er daarom niet met al te subtiele techniekjes. Je moet eerder denken aan eenvoudige, stevige interventies die je langere tijd volhoud. Zoals het samen afspreken van concrete doelen en het zeer frequent, zichtbaar monitoren van de progressie.

In dat opzicht is de recente fraude bij de Amerikaanse bank Wells Fargo onbedoeld een dolkomische casus. Het management stimuleerde met targets, bonussen en dreigementen de verkoop van extra producten aan bestaande klanten. Gevolg: duizenden medewerkers openden spookrekeningen waar klanten niets van wisten. Natuurlijk is dat schandalig. Maar op zulke grote effecten zijn ze in de psychologie stiekem stikjaloers.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Fritz Strack (1)
Gedrag (193)
NRC (269)
Registered Replication Reports (1)
Roy Baumeister (3)
Verandering (119)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop