Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

De charisma-knop

Gepubliceerd op: 03/06/2016

Veel mensen vinden dat een leider charisma moet hebben. Maar wat is charisma eigenlijk en hoe werkt het?

Toen Jorge Mario Bergoglio in 2013 Paus Franciscus werd, verkeerde de Rooms-Katholieke kerk in een diepe crisis. Zo diep dat Franciscus' voorganger, Benedictus XVI, zichzelf het niet meer zag aanpakken. Misbruikschandalen, geldverspilling, fraude, nepotisme. Terwijl hij achter de schermen de strijd aanbond met de problemen, stelde Franciscus daar in de buitenwereld ook een heldere, andere boodschap tegenover. De kerk moest 'back to basics'. Het moest weer draaien om de armen en de zwakken. En hoewel de bestuurders binnen het Vaticaan na drie jaar inmiddels die boodschap wel kunnen dromen, kunnen de gewone katholieken en de rest van de wereld er geen genoeg van krijgen.

Paus Franciscus is een interessante charisma-casus. Volgens leiderschaponderzoekers dichten wij mensen charisma toe wanneer ze zich gedragen als rolmodel, duidelijk stelling nemen en wijzen op een hoger doel. Wat ook helpt is enthousiast en optimistisch spreken -en blijven spreken- over één duidelijk thema.

Maar meestal is dat niet genoeg. Als het best goed gaat in ons leven, zitten we namelijk helemaal niet te wachten op zo'n drammer die de boel komt opschudden. Pas als er sprake is van een crisis, dán willen we luisteren naar zo'n vastbesloten type.

Wat charismatische leiders ook kenmerkt, is dat ze zich niet neerleggen bij het 'frame' van zo'n crisis. Ze gebruiken de problemen om er iets tegenover te stellen. Terug naar de 'roots' van de kerk bijvoorbeeld, compassie met de armen en zwakken. Of vooruit naar een duurzame toekomst. Ze blijven niet hangen op de plek en in de woorden die de crisis markeren.

Hoe zit het dan met Donald Trump? Trumps succes is vooral gebaseerd op een crisis die wij als Europeanen niet voelen. Hij zegt: de Amerikaanse droom is dood. Dat is de schuld van de heersende politieke klasse. Maar ik, Trump, zal als succesvolle zakenman die droom weer tot leven wekken. Groter en beter dan ooit.

Holle schreeuwerij, denk je als Europeaan. Maar een Amerikaan die zich herkent in de geschetste problemen, ziet iemand die hardop zegt wat er mis is en daar een oplossing voor lijkt te hebben. En op dat moment gaat de charisma-knop in je hoofd om.

Omdat het ervaren van een crisis zo'n belangrijke rol speelt bij charisma, is de verering van leiders meestal tijd- en situatiegebonden. Het klassieke voorbeeld: Winston Churchill werd na zijn succesvolle leiderschap in de Tweede Wereldoorlog niet herkozen als premier in juli 1945.

En denk ook aan een gevierde manager als Jan Timmer, die de eerste grote Nederlandse 'turnaround' leidde: operatie Centurion bij het toen noodlijdende Philips. Timmer bleek in latere functies en andere situaties gewoon weer een feilbare sterveling.

Charisma is iets tijdelijks. Soms lost een leider de crisis op. En daarna is zijn daadkracht -logisch- een stuk minder nodig. Meestal lukt het niet. Dan zinken onze gevoelens van bewondering en enthousiasme vanzelf weer terug in onze zee van gedachten. Totdat de volgende crisis en de volgende verlosser zich aandienen.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Charisma (2)
Donald Trump (1)
Gedrag (178)
Leiderschap (139)
NRC (243)
Paus Franciscus (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop