Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Werk als PIC/NIC-plaats

Gepubliceerd op: 23/11/2015

Bij het woord beloning denken veel mensen aan geld. Ik denk aan Skinner. Mijn favoriete psycholoog. Burrhus Frederic Skinner (1904-1990) stelde vast dat het gedrag van een organisme (ratten, duiven, u en ik) sterk wordt bepaald door de prikkels vanuit de directe omgeving. Volgens Skinner leren we vooral door 'positive reinforcement'; positieve bekrachtiging. Wanneer we een handeling verrichten en iets positiefs ervaren, zijn we automatisch geneigd de handeling vaker te vertonen.

Positieve bekrachtiging is overal. Ik hoor het nu een kamer verderop, waar mijn jongste dochter piano studeert. Ze drukt een toets in en krijgt meteen een auditieve bestraffing of beloning. Complimenten of financiële prikkels zijn niet nodig. Het onmiddellijke resultaat van de taak is voldoende voor haar leerproces.

Een paar weken geleden ontmoette ik een bekende volgeling van Skinner. De tachtigjarige gedragswetenschapper Aubrey Daniels was op bezoek in Nederland. Daniels houdt zich al een leven lang bezig met bekrachtiging als instrument voor 'performance' in bedrijven.

Een eenvoudig instrument dat hij daarvoor bedacht is de PIC/NIC-analyse. Een PIC is een 'Positive-Immediate-Certain' gevolg van gedrag. Positief, onmiddellijk en zeker. Een NIC is een 'Negative-Immediate-Certain' consequentie van gedrag. Daarnaast kan een gevolg ook Positive-Future-Uncertain zijn (PFU). Of Negative-Future-Certain (NFC). Afijn, u snapt het.

Een PIC/NIC-analyse helpt om gedrag beter te begrijpen. Neem roken. Roken heeft allerlei consequenties. Zo gaan veel rokers eerder dood, maar niet allemaal (Helmut Schmidt!). Negative-Future-Uncertain (NFU) dus voor de roker. Daarnaast krijgen rokers meteen een ontspannen gevoel van hun sigaret. Positive-Immediate-Certain (PIC). Onderzoek laat zien dat een kleine PIC of NIC een veel sterkere invloed heeft op ons gedrag dan een grote PFU of NFU. En dus is het moeilijk om te stoppen met roken. Tenzij je NIC's zou kunnen toevoegen. "Ik hoop eigenlijk dat er een dag komt dat ik het echt vies ga vinden," zei een verstokte roker deze week nog tegen me.

De PIC/NIC-analyse is handig voor de werkomgeving. Waarom dragen bouwvakkers liever geen helm? Waarom verliezen mensen zich in hun e-mail? Allemaal een kwestie van PIC's en NIC's. Een helm opzetten met warm weer is een NIC. Niet fijn. Een e-mailtje binnenhalen, lezen en beantwoorden is drie keer een PIC. Net zo verslavend als roken, bijna.

Skinner werd ook bekend door zijn experimenten met dieren in zogenaamde 'Skinner-boxen'. Ik heb in 2012 nog een kleine bedevaart ondernomen naar de psychologiefaculteit van Harvard, waar hij werkte, om ze in het echt te bekijken. Ingenieuze kooitjes, door Skinner en zijn staf zelf in elkaar geknutseld, waarin een duif of rat op een hendel kon drukken en daarmee voer verdiende.

Tja. De werkplek heeft wat meer hendels en wat meer soorten voer. Maar in de kern is het een grote Skinner-box. Of -dat klinkt wat vriendelijker- een professionele PIC/NIC-plaats. Eigenlijk zouden we -net als Skinner- wat meer moeten knutselen aan die werkplek. PIC's inbouwen, gericht op gezond, veilig en effectief gedrag. Meer complimenten en ander psychologisch krachtvoer.

Als het nog eens over beloningen gaat op uw werk, denk dan eerst aan Skinner. Dat scheelt een hoop geld en is een stuk effectiever.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Aubrey Daniels (1)
Beloning (1)
Burrhus Frederic Skinner (1)
Gedrag (183)
NRC (252)
PIC/NIC-analyse (1)
Positieve bekrachtiging (1)
Verandering (109)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop