Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

VW en het gebrek aan tegenspraak

Gepubliceerd op: 24/09/2015

Ik rijd in één van die 11 miljoen. Mijn oude wagen heb ik verkocht en over een paar weken ga ik elektrisch. Tot die tijd heb ik een Golf kunnen regelen. Een 'schone' diesel, met van die foute software.

Voordat VW-topman Martin Winterkorn ontslag nam, kondigde hij een 'diepgaand intern onderzoek' aan naar de fraude door het bedrijf. Bedoelde hij daarmee dat hij en zijn collega's serieus de tijd gaan nemen voor eerlijke introspectie? Dat hij en en de andere leiders zich zullen bezinnen op de vraag waar het fout is gegaan met hun morele kompas? Of bedoelde hij slechts dat VW op zoek gaat naar een interne zondebok?

Op de dag dat mijn Golf werd gebracht, belandde ook het nieuwe boek van managementjournalist Peter van Lonkhuyzen op mijn bureau. 'Tegenspraak' heet het, 'Hoe je beter wordt van dwarsliggers.' Het boek gaat over tunnelvisie bij de politie, veiligheidsrisico's in de luchtvaart en vooral ook over de vraag hoe je als manager kunt voorkomen dat je al te hoogmoedig wordt en je bedrijf naar de ondergang leidt. Veel managers weten volgens Van Lonkhuyzen wel dat het belangrijk is om tegenspraak en kritiek een plaats te geven in de organisatie. Maar hóe je dat doet, blijft vaak duister.

Eerst de vraag: waarom gaat het zo vaak mis? Doordat het eerst zo goed gaat, zou je kunnen zeggen. Van Lonkhuyzen beschrijft hoe veel getalenteerde leiders uiteindelijk ontsporen. Dat gaat in drie stappen. Eerst worden er grote successen behaald, vaak op basis van bovenmatige begaafdheid. Hierdoor wordt de leider steeds eigenzinniger, ontoegankelijker en dover voor de mening van anderen. Ten slotte worden er buitensporige risico's genomen die naar de ondergang leiden. Enkele voorbeelden uit het boek: Vestia's Eric Staal, Ahold-topman Cees van der Hoeven, RBS-baas Fred Goodwin.

Wie dit soort problemen wil voorkomen, moet zijn tegenspraak zorgvuldig en serieus organiseren. Volgens Van Lonkhuyzen is dat altijd maatwerk, maar er zijn wel een paar stappen te onderscheiden.

Allereerst moeten managers en medewerkers weten waarom ze eigenlijk tegenspraak willen regelen. Ze moeten echt gemotiveerd zijn, bijvoorbeeld omdat ze beseffen waar gebrek aan tegenspraak toe kan leiden.

Daarna zijn er spelregels nodig. Daar houden veel mensen niet van, maar zonder duidelijke vorm en tijd voor tegenspraak, komt het niet van de grond. Collega's moeten weten wanneer en hoe ze zorgen of kritiek kunnen uiten.

Ook is het belangrijk om tegenspraakbijeenkomsten positief te 'framen': bijvoorbeeld door ze verbetersessie of feedbackvergadering te noemen. Tegenspraak moet niet worden gezien als gezeur uit de achterhoede, dan waagt niemand zich eraan.

Vervolgens moet er getraind worden. Niet alleen door de mensen die gaan tegenspreken, maar ook door de mensen die tegenspraak zullen ontvangen. Van Lonkhuyzen geeft allerlei tips op dit gebied. Bijvoorbeeld rond de vraag hoe je je emoties onder controle houdt (zodat voorzichtige kritiek niet tot een golf van verontwaardiging leidt).

Na alle bedrijfsschandalen van de laatste jaren, kunnen goede processen op het gebied van tegenspraak wel eens even belangrijk worden als -vooruit- goede software voor een auto. Navigatiesoftware in dit geval, die managers op het rechte pad houdt. Zodat wanneer allerlei VW-managers dreigen te geloven dat ze de keuringsinstanties en 11 miljoen klanten mogen bedonderen en daar ook nog eens mee weg zullen komen, een duidelijke, heldere stem hen uit de droom helpt en blijft herhalen: "Keer om alstublieft."

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Gedrag (189)
Leiderschap (157)
Martin Winterkorn (2)
NRC (261)
Peter van Lonkhuyzen (1)
Tegenspraak (2)
Tunnelvisie (2)
VW (3)
Verandering (112)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop