Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

De valkuilen van het vergelijken

Gepubliceerd op: 28/08/2015

We hebben er last van als we de vakantiefoto's van anderen zien. Of wanneer we de Facebookpagina's van vrienden checken. Ikzelf wordt er door overvallen wanneer ik een boekhandel inloop. De vaak vervelende, diepmenselijke neiging om jezelf met anderen te vergelijken.

De beroemde psycholoog Leon Festinger formuleerde in de jaren vijftig zijn 'sociale vergelijkingstheorie'. Volgens Festinger kúnnen we niet anders dan onszelf met anderen vergelijken. Om te functioneren hebben we als mens informatie nodig over de kwaliteit van onze vaardigheden en overtuigingen. Aangezien objectieve informatie daarover meestal ontbreekt, beoordelen we onszelf aan de hand van de vergelijking met anderen. Ook recenter neurologisch onderzoek laat zien dat ons brein sterk gericht is op sociale vergelijking en het vaststellen van menselijke rangordes.

Van al dat sociale vergelijken worden we als mens niet gelukkiger. Vooral niet als je al een beetje twijfelt aan jezelf en wordt geconfronteerd met andermans succes. Research onder jongeren laat bijvoorbeeld zien dat het gebruik van Facebook en Instagram vaak leidt tot negatieve gevoelens. Veel meer dan wanneer je 'live' contact hebt met vrienden. Een plausibele verklaring is dat mensen op sociale media vooral hun successen en mooiste foto's delen. Terwijl jij ook heel goed weet welke vakantiefoto's je net hebt weggegooid omdat je er niet al te fijn op stond. Diverse onderzoeken laten zien dat na een Facebook-sessie jongeren minder tevreden zijn over hun lichaam en met hun leven in het algemeen.

Ik zei het al: zelf heb ik moeite met het bezoeken van boekwinkels. Ja, af en toe ligt er een boek van mij op de tafel met goedlopende handel. Dat is mooi. Maar meestal wordt ik geconfronteerd met het feit dat er zo overweldigend veel schrijvers zijn die ook nog eens allemaal veel dikkere en veel mooiere boeken schrijven die bovendien veel beter verkopen. En dan sta ik snel weer buiten.

Goed. Sociale vergelijking. Eraan ontsnappen is eigenlijk niet mogelijk, maar er zijn wel een paar slimmigheidjes die helpen om er iets minder last, ja misschien zelfs voordeel van te hebben. Ook handig voor op het werk, waar ons brein voortdurend de pikorde in de gaten houdt.

1) Vergelijk jezelf met jezelf. Het blijkt dat wanneer we onszelf verslaan, bijvoorbeeld door onze highscore te verbeteren bij een computergame, ons brein daar even blij van wordt, als van een positief uitvallende vergelijking met iemand anders. Ook op het werk is het slimmer om primair de competitie met jezelf te zoeken. Managers en HR-afdelingen zouden medewerkers vooral moeten aanmoedigen bij het verbeteren van zichzelf, in plaats van de vergelijking met collega's te maken.

2) Richt je niet op presteren, maar op leren. Wie primair let op prestaties, ervaart de successen van een ander als vervelend. Wie echter focust op leren, stelt zichzelf eerder de vraag: wat kan ik opsteken van de aanpak van die ander? Dat is niet alleen psychologisch gezonder, maar leidt op den duur ook nog eens tot betere resultaten. Voor management betekent dit bijvoorbeeld dat het slimmer is om leerdoelen dan prestatiedoelen te formuleren.

Zo moet een zelfstandige auteur niet zeggen: het wordt nu echt tijd voor een nieuwe bestseller, maar: dit jaar wil ik nog beter leren om stukken te schrijven waar lezers echt iets aan hebben. Dan komt die bestseller -hopelijk- vanzelf en durf je daarna ook gewoon weer de boekhandel in. Althans, voor een tijdje.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Gedrag (183)
Leon Festinger (1)
NRC (252)
Sociale vergelijkingstheorie (1)
Vergelijken (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop