Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Leiderschap in crisissituaties

Gepubliceerd op: 08/07/2015

Een crisis heeft grote impact op het gedrag van mensen. We denken en handelen extremer, als gevolg van de uitzonderlijke situatie waarin we verkeren. Leiding geven is dan een enorme uitdaging. Zeven adviezen -op basis van research en managementliteratuur- voor leiders in crisissituaties.

1. Er zijn. Wie leiding geeft moet in het geval van een crisis of een panieksituatie zorgen dat hij zichtbaar aanwezig is. Leiding geven in een crisis gaat niet van een afstand. Na de aanslagen op de Twin Towers, op 11 september 2001, ging de toenmalige burgemeester van New York, Rudolph Giuliani, meteen naar buiten. Binnen een uur was hij live op tv, op straat, en vroeg hij met rust en gezag om kalmte.

2. Het probleem eerlijk benoemen. Een eerste reactie op een noodsituatie is vaak ongeloof. Ook bij leiders. Het is echter belangrijk om de crisis niet te bagatelliseren, maar eerlijk en met empathie te vertellen dat er sprake is van een ernstig probleem. Nog een keer Giuliani. Tijdens de persconferentie, een paar uur later, werd hem gevraagd hoeveel doden er waren gevallen. Dat was nog onduidelijk. Giuliani's antwoord: "Het aantal slachtoffers zal uiteindelijk meer zijn dan ieder van ons kan verdragen."

3. Aangeven wat er moet gebeuren. Het leven beweegt zich voorwaarts. Ook in tijden van crisis. Daarom willen we horen van leiders waar we naartoe gaan en wat het plan is. Leiders die actie ondernemen, ook al is het nog zo kleinschalig, voeden de hoop en de motivatie om mee te werken aan een oplossing. Ook belangrijk: leiders moeten zich tijdens crises niet laten afleiden door klagers en onheilsprofeten.

4. Voorop gaan. Zichtbaar voorbeeldgedrag van leiders heeft meestal een groter effect dan mooie woorden. Helemaal wanneer er van mensen wordt gevraagd dat zij inschikken of inleveren. Onderzoek laat zien dat opoffering door leiders altijd wordt gewaardeerd, maar vooral in crisissituaties. Ook blijkt dat we leiders in crisistijd meer charisma toedichten. Dat helpt een beetje.

5. Anderen ruimte bieden om te helpen. In moeilijke situaties accepteren mensen makkelijker autoriteit. Het risico daarvan is dat leiders denken dat ze de crisis alleen moeten oplossen. Terwijl het juist essentieel is dat iedereen meedenkt en meewerkt. In een recent onderzoek werden 5.104 Himalaya-expedities geanalyseerd. Hiërarchisch leiderschap bracht meer klimmers naar de top, maar leidde ook tot meer doden onderweg. Conclusie van de onderzoekers: het gaat om de balans tussen 'top-down' en 'bottom-up' werken. Wanneer mensen lager in de pikorde hun mening niet meer kunnen uiten en geen initiatief durven nemen, gaat het mis.

6. De crisis gebruiken voor belangrijke hervormingen. Je moet een goede crisis niet verspillen, zeggen veel leiders. Tijdens een crisis raken vastgeroeste meningen los en komen gevestigde belangen in beweging. Dat biedt ruimte voor verandering. Mensen eisen vaak ook dat er maatregelen worden getroffen die herhaling voorkomen. Wie als leider verzuimt te hervormen en zijn achterban niet beschermt, verliest het vertrouwen en vaak ook zijn positie.

7. De volgende crisis voorbereiden. Eigenlijk zou dit niet het laatste punt moeten zijn, maar het eerste. De chaos en tijdsdruk tijdens noodsituaties belemmeren het normale proces van informatie verwerken, plannen en communiceren. Het blijkt daarom dat de beste 'crisis-leiders' diegenen zijn die zich hebben voorbereid. Ze hebben verschillende scenario's doorgelopen, kennen de protocollen en hebben getraind. Essentieel is het snel kunnen beslissen op basis van gebrekkige informatie. Dat leer je niet even op een achternamiddag.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Crisis (2)
Gedrag (189)
Leiderschap (157)
NRC (261)
Rudolph Giuliani (1)
Verandering (112)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop