Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Rendementsdenken? Meer en beter graag!

Gepubliceerd op: 09/03/2015

Iedereen heeft het over het 'rendementsdenken'. Volgens studenten en docenten wordt er in het hoger onderwijs te veel op aantallen en euro's gestuurd. De universiteit is verworden tot een bedrijf dat zoveel mogelijk studenten en publicaties moet afleveren. Dit rendementsdenken is niet alleen de schrik van het onderwijs, maar ook van de zorg, de cultuursector en andere onderdelen van het publieke domein.

Ik durf het bijna niet te zeggen. Maar ik ben een groot voorstander van rendementsdenken. Het is juist verstandig om regelmatig te meten of de kosten en de baten van wat je doet in een gezonde verhouding tot elkaar staan. Dat geldt voor een ondernemer en ook voor een non-profit organisatie. Voor studenten en docenten. Maar wát je precies als kosten rekent en vooral wát je onder baten verstaat, daar moet je goed over nadenken. En daar wringt de schoen.

Volgens managementauteur Jim Collins moet iedereen die bij een non-profitorganisatie werkt, zich regelmatig afvragen wat hij eigenlijk wil bereiken. Welke impact wil je hebben, op je dorp, je stad, je land, de wereld? Collins vraagt: kunnen mensen in jouw organisatie de volgende zin afmaken? "Als wij succesvol zijn, dan.... "

Als je nog een stapje verder durft te gaan, vraag elkaar dan ook: "Voor wie doen we dat eigenlijk? En waarom is dat zo belangrijk?" Oftewel: wat is het uiteindelijke doel van een universiteit? Wanneer is zorg echt goed? Waarom moet er eigenlijk belastinggeld naar cultuur?

Hele lastige vragen. Bovendien stellen we ze meestal aan de verkeerde mensen, namelijk aan de zittende macht. Waarom werkt dat niet? Omdat we zo graag idealistische antwoorden willen horen op deze vragen. Visie en bevlogenheid. Maar wanneer een minister haar idealisme laat neerdalen over een sector, levert dat vooral strijd op. Echte idealen bewegen zich namelijk van onderen naar boven. Niet van boven naar beneden. Een ideaal is geen beleid dat je met een groepje ambtenaren tussen negen en vijf bedenkt en daarna uitrolt over het volk.

Helaas. Het enige waar bestuurders mee wegkomen in een pluralistische maatschappij als de onze, is het stellen van ideologisch 'neutrale' doelen. Bloedeloze aantallen en inhoudsloze euro's.

Is er een oplossing? Ja. Een veel verfijnder stelsel van rendementsdenken. Formuleer landelijk enkele neutrale eisen en laat universiteiten daarbinnen hun eigen opdrachten formuleren. Laat faculteiten eigen doelstellingen en maatstaven voor kwaliteit invullen. En laat een hoogleraar zijn persoonlijke idealen omschrijven en zijn eigen voortgang meten. Wat mensen het meeste motiveert, kun je niet van boven naar beneden controleren. Je kunt het hooguit van onder naar boven supporten.

Waardeer het pluralisme. Gun professionals hun eigen missie. Maar vraag wel of ze vooraf willen aangeven wat ze gaan doen. En laat ze achteraf rekenschap afleggen. Vrijheid én verantwoordelijkheid.

In het bedrijfsleven gelooft geen weldenkend mens meer in grote, centraal geleide bureaucratieën. Al decennia wordt er gepleit voor het vormen van netwerken van kleine, autonoom werkende units die zich per stuk om een klantengroep, een proces of een product bekommeren. Innovatieve organisaties kennen enkele centrale eisen en daarbinnen is er vrijheid en ruimte voor eigen ondernemerschap en creativiteit. Als de overheid iets van de private sector wil leren, laat ze deze les dan ter harte nemen.

Rendementsdenken. Met rendement op zichzelf is niets mis. Met denken ook niet. Het probleem is dat voor sommige sectoren de combinatie van beide nog jong is.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Gedrag (179)
Jim Collins (1)
NRC (244)
Rendementsdenken (1)
Verandering (104)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop