Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Egalité is iets heel anders dan gelijkheid

Gepubliceerd op: 13/10/2014

De wet van Jante... Ik had er al wel eens van gehoord, maar ik zag hem voor het eerst 'live' in actie op de luchthaven van Stockholm. Braaf deelde de stewardess mee dat eerst de business class-klanten mochten boarden via het linkerpoortje en daarna de economy-passagiers via de rechteringang. Maar nog voor ze was uitgesproken begonnen de Zweden te lopen. Iedereen tegelijk en niemand trok zich iets van de poortjes aan. De stewardess keek of het de gewoonste zaak van de wereld was.

De wet van Jante -Jantelagen in het Zweeds- komt er in het kort op neer dat je nooit, maar dan ook nooit, moet denken dat je meer bent dan een ander. In Denemarken, Zweden en Noorwegen zien ze het als typerend voor hun cultuur. En als een Scandinaviër een teveel aan ongelijkheid vermoed -en dat is al vrij snel- dan gaat hij rebelleren.

Scandinaviërs scoren bijzonder laag op 'machtsafstand', zoals het heet in het cultuuronderzoek van sociaal psycholoog Geert Hofstede. Het gaat daarbij om de mate waarin mensen die lager in de hiërarchie staan, verwachten en accepteren dat er sprake is van machtsongelijkheid. Om dit te meten ontwikkelde Hofstede de Power Distance Index (PDI). Een schaal die loopt van 1 tot 120, waarbij een lage waarde een lage acceptatie van ongelijkheid weergeeft etcetera. Oostenrijk scoort met 11 punten het laagst en Maleisië met 104 het hoogst. Denemarken noteert 18, Zweden en Noorwegen doen beide 31. Nederland scoort 38, vlak onder de VS met 40 en vlak boven Groot-Brittannië met 35.

Nu we toch met cijfers en ongelijkheid bezig zijn. Ook interessant is de zogenaamde Gini-coëfficiënt. Een maat voor inkomensongelijkheid die kan variëren van 0 tot 1. Bij 0 heeft iedereen het zelfde inkomen en bij 1 heeft één persoon alles en de rest niets. Op de Gini-index, na belastingen, scoren Denemarken, Zweden en Noorwegen rond de 0,25. Nederland zit op 0,29, Groot-Brittannië doet 0,34 en de VS noteren 0,38.

Ik las dat het boek van Thomas Piketty op dit moment meer aandacht trekt en verkopen genereert in de VS, in Engeland en bij ons, dan in zijn eigen land. En ik vroeg mij af of dit iets te maken heeft met deze twee cijfers: de Power Distance Index en het Gini-cijfer.

De Gini-coëfficiënt ligt in Piketty's thuisland Frankrijk op 0,29. Even hoog als bij ons dus. Maar de PDI van Frankrijk ligt op 68. Oftewel: de gemiddelde Fransman kan een stuk beter leven met ongelijkheid dan de gemiddelde Hollander.

In de VS ligt dat anders. Daar heeft men cultureel gezien net zoveel moeite met ongelijkheid als Nederland, terwijl de inkomensongelijkheid ver boven die van ons en de Fransen ligt. Des te lager de PDI en des te hoger het Gini-cijfer binnen een land, des te meer waardeert men Piketty?

Iets anders. Moet de NRC-lezer -volgens de advertentieafdeling van de krant behoort hij of zij tot de 'hoogste welstandsklasse'- bang zijn voor Piketty? Tja. In Frankrijk betekent égalité dus iets heel anders dan gelijkheid in Nederland. Piketty bepleit het 'utopische' idee van een wereldwijde belasting op vermogen die oploopt van 0,1 tot 10%. Voor een Fransman is dat misschien heel wat. Maar een beetje noorderling die gewend is aan progressieve belastingen, het maaiveld en de wet van Jante ligt daar niet wakker van.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Gedrag (189)
Geert Hofstede (1)
Gini-coëfficiënt (1)
NRC (261)
Ongelijkheid (1)
Power Distance Index (1)
Thomas Piketty (1)
Wet van Jante (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop