Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Willen we nou wel of geen leiders?

Gepubliceerd op: 15/07/2014

Vorige week was Ricardo Semler in Nederland. De Braziliaanse ondernemer is beroemd vanwege zijn democratische manier van leidinggeven. Medewerkers van zijn bedrijf Semco kiezen zelf hun baas, hun salaris en hun werktijden. Overal waar Semler zijn verhaal vertelt raken mensen enthousiast.

De historie van Semler is al vaak opgeschreven. De ultrakorte samenvatting: op zijn 21e nam hij de machinefabriek van zijn vader over. Hij democratiseerde het bedrijf en bouwde Semco uit van een klein bedrijf met enkele tientallen mensen, tot een groot conglomeraat met duizenden medewerkers.

Het beeld dat vaak blijft hangen is dat van een visionair, egalitair bedrijf zonder managers, waar medewerkers zelf bepalen wat ze doen. Geen leiders, geen regels, maar een soort hippiegemeenschap waar iedereen 'vanzelf ' doet wat goed is voor het bedrijf. Wie in dat plaatje gelooft, heeft echter niet goed opgelet bij de verhalen van Semler.

Zo kent Semco wel degelijk managers. Alleen heten ze anders: 'partner' of 'coördinator'. Deze functionarissen worden gekozen en beoordeeld door de medewerkers, maar dit gaat wel volgens strikte procedures.

Bij Semco mogen medewerkers hun eigen salaris bepalen, maar dat gebeurt wel op basis van wat zij in de buitenwereld voor het bedrijf denken te verdienen. Zowel de salarissen als de commerciële doelstellingen worden per half jaar herzien. Op die manier heeft de tucht van de markt een directere invloed.

Je zou het bijna vergeten, maar het feit dat Ricardo Semler zelf nog altijd grootaandeelhouder is én binnen en buiten het bedrijf vaak en graag zijn managementprincipes verkondigt, maakt ook iets uit. Semler gelooft dat door zijn aanpak heel wat mensen het bedrijf hebben verlaten.

Ook belangrijk: Semler is voorstander van organisaties waar hooguit 10 tot 15 procent van de medewerkers in vaste dienst is. De rest van de mensen wordt als zzp-er ingehuurd voor tijdelijke projecten. Dat is toch iets minder arbeiderszelfbestuur en iets meer marktwerking dan veel Semlerfans graag horen.

Dat Semco aan de binnenkant 'gewoner' functioneert dan veel mensen denken of zouden willen, is eigenlijk niet vreemd. Volgens psychologen hebben mensen niet alleen behoefte aan vrijheid, gelijkheid en broederschap, maar ook aan een beetje helderheid in de onderlinge relaties. Stanford-onderzoeker Larissa Tiedens stelde in een reeks van experimenten vast dat mensen daarom hechten aan hiërarchieën. Duidelijke rangordes verminderen de onzekerheid in het sociale verkeer en op het werk. Volgens Tiedens betekent dit niet dat we moeten vasthouden aan ouderwetse rigide structuren. Maar het klakkeloos afschaffen van hiërarchie werkt niet. Een egalitaire structuur vraagt juist meer spelregels en sturing, dan een eenvoudige pikorde.

Neem de Amerikaanse gameontwikkelaar Valve. Vanaf de start in 1996 wordt er gewerkt zonder formele hiërarchie en daar zijn de ruim 300 medewerkers erg trots op. Wel hanteert het bedrijf een uitgebreid handboek -onderhouden door de medewerkers zelf- dat beschrijft hoe het werkt binnen Valve. Dat handboek beschrijft natuurlijk niet alles, waardoor uiteindelijk -zo klagen ex-medewerkers- toch gewoon de ene medewerker binnen Valve meer te zeggen heeft dan de ander. Net als op het schoolplein: waar geen hiërarchie is, ontstaat er vanzelf eentje. En niet noodzakelijkerwijs de meest effectieve of rechtvaardige.

Tja. We zeggen graag dat we geen leiders willen. Maar eigenlijk... Tijdens zijn bezoek aan Nederland gaf Semler een lezing voor 1.600 mensen. Hij sprak. Zij luisterden. En iedereen genoot.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Hiërarchie (1)
Larissa Tiedens (1)
Leiderschap (165)
NRC (269)
Ondernemerschap (53)
Ricardo Semler (2)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop