Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Selfmade nonsens

Gepubliceerd op: 10/03/2014

Deze week publiceerde het tijdschrift Forbes zijn jaarlijkse lijst met superrijken. Sommige van de miljardairs op de lijst verkregen hun geld door een erfenis. Een deel bouwde verder op een startvermogen. Maar verreweg de meeste miljardairs op de Forbes-lijst zijn volgens de samenstellers 'selfmade'.

Nu kun je bij zo'n lijst allerlei gedachten hebben. Over ongelijkheid bijvoorbeeld. Een journalist becijferde dat de tien rijksten in de wereld samen goed zijn voor 508 miljard dollar. Evenveel als de twee miljard armsten samen bezitten. Maar mijn gedachten bleven vooral hangen bij dat begrip 'selfmade'.

Het is een gek woord. Want wie kan met droge ogen volhouden dat hij 'selfmade' is? Je genen, je opvoeding, het tijdperk en het land waarin je werd geboren, de school die je bezocht, de vrienden die je kreeg, de talenten en de opleiding van je medewerkers... Wie heeft als mens al die factoren in de hand?

Luister, zeggen sommigen, je moet een beetje geluk hebben. En daarna gaat het erom wat je vervolgens zélf doet met die mazzel.

Maar onze dagelijkse keuzes en handelingen worden vooral aangedreven door processen waarvan de oorsprong en werking onszelf onbekend zijn. Bovendien handelen we doorgaans irrationeel. Mocht er al iemand selfmade zijn, dan is dat hooguit per ongeluk.

Toch duikt dat woord regelmatig op. Ook sommige Nederlandse ondernemers noemen zichzelf vol trots zo: selfmade. Ik verdenk mensen die de term op zichzelf toepassen er een beetje van dat ze dit doen om hun rijkdom te legitimeren. Als bezwering van de natuurlijke schaamte die ongelijkheid oproept. Als jij zelf verantwoordelijk bent voor je rijkdom, dan is het ook niet zo gek om te denken dat anderen zelf schuldig zijn aan hun armoede. Dat slaapt meteen een stuk rustiger.

Begrijp me goed. Ik ben niet tegen privébezit. Ik bedoel: waren de communistische experimenten van de afgelopen eeuw nu zo succesvol? En: als ik zelf al geen recht heb op de rijkdom die mij ten deel is gevallen, waarom zou mijn buurman dan wel recht hebben op mijn geld? Lastige vragen. En als belanghebbende kan ik er nog veel meer verzinnen.

Volgens Forbes is Bill Gates, met 76 miljard dollar de aanvoerder van de lijst, ook selfmade. Juist over hem is in dit opzicht al uitvoerig geschreven. De Gates van nu is niet zozeer het product van de Gates van vroeger, wat het woord selfmade impliceert, maar veeleer het resultaat van een reeks omstandigheden die hij zelf niet kon bepalen.

Twee voorbeelden. Gates bezocht samen met zijn latere compagnon Paul Allen de Lakeside High School in Seattle. De eerste (private) middelbare school in de VS die eind jaren '60 al toegang had tot goede computerfaciliteiten. En precies toen Gates en Allen op de toppen van hun fysieke en geestelijke 'Sturm und Drang' verkeerden, midden jaren '70, werden de eerste betaalbare microcomputers gelanceerd.

Gates heeft echter een goede oplossing gevonden voor de morele dilemma's die rijkdom met zich meebrengt. Via de Bill & Melinda Gates Foundation schonk hij de afgelopen jaren vele miljarden aan goede doelen. Hij wil het grootste deel van het geld dat hij verdiende, weer kwijt zijn voor zijn dood. Eén kink in de kabel. Gates' vermogen groeide het afgelopen jaar juist, onder meer door aantrekkende beurskoersen.

Wat moet ik hier nog aan toevoegen? Selfmade? Zelfs over het opmaken van je geld ben je niet eens de baas.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

NRC (244)
Ondernemerschap (52)
Selfmade (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop