Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Zelf de baas zijn is helemaal niet zo leuk

Gepubliceerd op: 21/10/2013

Zelforganisatie is bijzonder hip. Maar wie in zijn bedrijf de stap maakt van praten over zelfsturing naar echt doen, merkt dat de praktijk weerbarstig is.

Toen ik net begon met werken waren 'zelfsturende teams' populair. En nu raast het 'buurtzorgmodel' door de polder. Inhoudelijk gaat het over hetzelfde: medewerkers die samen, zonder manager, zelf richting en acties bepalen.

Ondanks alle publicaties en cursussen over het onderwerp, wordt zelforganisatie in de praktijk helemaal niet zoveel toegepast. Het Amerikaanse adviesbureau LRN onderzocht vorig jaar wereldwijd hoeveel ondernemingen zelfsturing als uitgangspunt hebben. De teller bleef steken op een schamele 3%. Het goede nieuws: deze bedrijven presteren -uiteindelijk- beter dan branchegenoten. Qua innovatie, medewerker- en klanttevredenheid en winstgevendheid.

Nederland kent een paar populaire zelfsturingsvoorbeelden. Buurtzorg Nederland is de bekendste casus. Lokale teams van wijkverpleegkundigen organiseren hun eigen werk. Zonder managers. Maar wel met hulp van een landelijke organisatie die onder meer zorgt voor goede ICT-ondersteuning. De verleende zorg is goedkoper en beter dan die van de traditionele thuiszorgorganisatie.

Financieel adviesbureau Finext werkt ook al jaren managerloos. De 180 medewerkers organiseren zichzelf in 'business projecten': tijdelijke micro-ondernemingen van maximaal tien collega's die samen een klus klaren.

En dan is er nog onderzoeksbureau Effectory. Daar wordt ieder klantensegment bediend door een team van acht tot veertien mensen die onderling alle taken verdelen. Van de marketing tot de inhoudelijke advisering.

Een paar weken geleden sprak ik Simon, directeur van een zorginstelling die experimenteert met zelforganisatie. "Niet alleen vanwege het mooie verhaal van Buurtzorg. We moeten ook gewoon onze overheadkosten omlaag brengen. Makkelijk is 't niet. Er gebeuren mooie dingen: mensen nemen zelf nu het initiatief. Maar er zijn ook genoeg teleurstellingen."

Simons ervaringen sluiten naadloos aan op de literatuur over zelfsturing. Vier bevindingen...

1) Zelforganisatie leidt aanvankelijk tot onzekerheid en stress bij mensen die een traditionele manier van werken gewend zijn. Ze hebben behoefte aan houvast: heldere doelstellingen en prestatienormen. Simon: "Dat kost meer tijd dan je denkt. Een idee is om medewerkers eerst te laten kijken bij andere organisaties waar al met zelforganisatie wordt gewerkt."

2) Het zelf formuleren van doelen en normen is niet makkelijk. Dit vergt kennis en vaardigheden op het gebied van management en organisatie. Simon: "Begeleiding en training zijn essentieel. En als het even kan moet je die kennis laten aanreiken door collega's die dichtbij de teams staan en vertrouwd worden."

3) De samenstelling van de teams is van groot belang. De noodzakelijke specialismen en rollen moeten vertegenwoordigd zijn. En er moeten regels zijn die 'freeloader'-gedrag voorkomen, bijvoorbeeld door taken te laten rouleren. Simon: "Je moet duidelijk maken wat een team is en doet. En je moet mensen zo nodig van team laten wisselen."

4) Alle betrokkenen moeten begrijpen dat 'in één keer goed' niet bestaat bij dit soort veranderingen. Zelforganisatie is een leerproces. Managers moeten daarom het team toestaan om fouten te maken. En de teamleden moeten tegenvallers blijmoedig inzetten als leermoment. Simon: "Sommige medewerkers zeiden: als je van tevoren niet zeker bent van het resultaat, waarom begin je er dan aan? Moet jij eigenlijk wel directeur zijn als jij het ook niet weet?"

Zelforganisatie biedt mooie kansen. Maar zelf de baas zijn is -zeker in het begin- helemaal niet zo eenvoudig of leuk als veel mensen denken. En het managen van medewerkers die zelf de baas zijn evenmin.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Leiderschap (140)
NRC (244)
Verandering (104)
Zelfsturing (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop