Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Onzalig zijn de armen

Gepubliceerd op: 09/09/2013

Afgelopen week in het nieuws: twee onderzoekers schrijven in Science dat arme mensen slechtere beslissingen nemen dan rijke. Dit komt door de stress van de geldnood. En zo blijven armen arm. De consequenties van de research zijn groter dan je denkt.

Een klassieker in de psychologie is het boek 'Influence' van Robert Cialdini uit 1985. Hierin beschrijft hij door welke mechanismen wij in het dagelijkse leven onbewust, automatisch worden beïnvloed. En ook hoe we ons hiertegen kunnen verweren. Een van de krachtigste invloeden is 'schaarste', zegt hij. Als iets dat wij belangrijk vinden, beperkt beschikbaar is of wordt, verliezen we al snel ons verstand. Het is de reden dat ik regelmatig terugkeer van de uitverkoop met spullen die ik niet nodig heb.

De schrijvers van het Science-artikel (en van het deze week verschenen boek 'Scarcity: why having too little means so much'), Harvard-econoom Sendhil Mullainathan en Princeton-psycholoog Eldar Shafir, gaan verder waar Cialdini ophoudt. Een van hun meest saillante bevindingen luidt dus dat geldtekort tot zoveel stress leidt, dat het bijna onvermijdelijk is dat arme mensen slechtere beslissingen nemen op tal van terreinen.

Schaarste neemt bezit van je geest, zeggen Mullainathan en Shafir. Het leidt tot een vernauwde focus, meer kortetermijndenken, verminderde zelfcontrole en tot minder verstandig plannen voor de toekomst. Tegelijk geldt dat rijken veel meer ontspannen kunnen nadenken over tal van zaken. Het is zoals de Amerikanen zongen in de jaren '20: "The rich get rich and the poor get children." Wie anderen uit de armoede wil helpen, zeggen de onderzoekers, moet eigenlijk eerst iets doen aan de stress van de voortdurende geldnood.

Wat Mullainathan en Shafir ook noteren: het is niet alleen de schaarste aan financiële middelen die ons tot slechtere beslissingen drijft, maar ook een tekort aan informatie, sociale contacten, waardering, tijd etcetera. Eigenlijk geldt: de ervaring dat je te weinig hebt van iets dat je belangrijk vindt, belemmert je in allerlei vormen van hoogwaardig cognitief functioneren.

Wat is hiervan de les voor managers en bestuurders? Als je wilt dat mensen ook verstandige dingen doen als jij er niet bij bent, moet je als manager zorgen dat ze niets tekort komen. En als je niet wilt dat teveel burgers teveel domme dingen doen, moet je als bestuurder niet teveel de harde heelmeester uithangen.

Ik ken managers die doelbewust hun medewerkers laten vechten om plekjes en privileges. Als Mullainathan en Shafir gelijk hebben, dan werkt dat hooguit in bedrijven waar nadenken niet tot de kerntaken behoort. Hoeveel van dat soort organisaties zou Nederland nog tellen?

Wat nu als je bedrijf (of je land) geen geld in overvloed heeft? Welke mogelijkheden zou je dan moeten verruimen om je medemensen niet al te arm van geest te maken? Deze week overhandigde Hans Wijers het eerste exemplaar van het boek 'Mijn droom voor ons land, inspiratie voor de Koning' aan Willem-Alexander. De publicatie staat vol dromen, wensen en idealen die Nederlanders koesteren.

Mooi boek. Niet alleen voor monarchen. Wat wij Nederlanders belangrijk vinden blijkt vaak te liggen in de sfeer van: schoonheid, rechtvaardigheid, aandacht, plezier en goede ideeën.

Dit zal zelfs de meest geharde crisismanager aanspreken. Allemaal gratis dingen die je intussen wel een gevoel van rijkdom geven. En het boek zelf kun je ook nog eens voor niets ophalen. Dat moet bijna wel tot een economische opleving leiden.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Eldar Shafir (1)
Gedrag (193)
Leiderschap (165)
NRC (269)
Robert Cialdini (2)
Sendhil Mullainathan (1)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop