Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

Leiderschap en verandering: van wetenschap naar praktijk


Leiderschap, verandering en de rol van gedrag

Ambities, visies, wensen, plannen, ideeën.... In de meeste organisaties is er geen gebrek aan. De kunst is echter om ze te vertalen naar concrete actie.

En dat valt niet mee. Gedrag is meestal de ontbrekende schakel tussen plannen en succes. We benoemen niet en we doen niet wat nodig is om onze doelen te realiseren.

Ben verdiept zich inmiddels ruim 25 jaar in de onderwerpen leiderschap, verandering en menselijk gedrag.

Hij verzamelde en ontwikkelde een groot aantal inzichten en technieken die managers en professionals kunnen helpen om gedrag beter te begrijpen en beter te sturen. Zowel het eigen gedrag, als dat van anderen.


Wetenschappelijk, maar ook praktisch en persoonlijk

Uniek aan Bens boeken en seminars is dat ze zoveel mogelijk 'evidence based' zijn. En tegelijk praktisch en persoonlijk.

Zijn inzichten en technieken zijn gebaseerd op gedegen bedrijfs- en gedragswetenschappelijk onderzoek. Ben blijft echter niet hangen in abstracte inzichten, maar vertaalt wetenschap naar praktische, persoonlijke toepassingen waar je meteen iets mee kunt.

Enkele onderzoekers die regelmatig worden aangehaald in Bens werk...

- Over positief leiderschap en positieve verandering: Martin Seligman, Kim Cameron en Carol Dweck.

- Rond gedragsverandering: Icek Ajzen; Susan Michie; Charles Abraham; James Prochaska en Peter Gollwitzer.

- Over onbewuste, automatische processen: Daniel Kahneman; John Bargh; Brian Wansink; John Kihlstrom en Timothy Wilson.

- Over bewust, gepland gedrag: Roy Baumeister.

- Rond evidence based management: Denise Rousseau en Bob Sutton.


Promotieonderzoek: gedragsverandering in de praktijk

In 2010 promoveerde Ben aan de Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij deed hiervoor -naast zijn reguliere werk- zeven jaar praktijkonderzoek naar gedragsverandering in organisaties.

In vier veldexperimenten in Nederlandse bedrijven keek hij wat de haalbaarheid en effectiviteit was van verschillende ingrepen, zoals het coachen van medewerkers via e-mail en telefoon of het invoeren van nieuwe en andere contactmomenten met klanten.

De interventies waren gebaseerd op 'dual system-theorie'. Deze benadering gaat uit van een spanning tussen bewust, gepland gedrag en onbewuste, automatische routines. Je wilt het een, maar je doet vaak het ander.

Een van de vele bevindingen: medewerkers ondersteunen bij zelfverandering, met name het versterken van eigen gedrag dat in het verleden al succesvol is gebleken, is een van de weinige veranderaanpakken die kans op duurzaam succes biedt.

De digitale versie van het proefschrift 'The Core of the Matter' kun je hier vinden op de website van de Vrije Universiteit. De boekuitgave kun je hier bestellen in onze webshop.


Snelle groeiers: gedragsverandering bij ondernemers

In 2011 en 2012 deed Ben samen met Lucas de Vreugd en Port4Growth kwalitatief onderzoek naar leiderschap, verandering en gedrag in snelgroeiende bedrijven.

Wat doen snel groeiende ondernemers anders dan hun collega's die langzaam of niet groeien? Welke persoonlijke gedragveranderingen doorlopen deze ondernemers en op welke manier krijgen zij dat voor elkaar?

Download hier de samenvatting van de onderzoeksresultaten.


Een jaar in de VS: ontmoetingen met toponderzoekers

In 2012 en 2013 woonde Ben met zijn gezin een jaar in Boston. Voor het tijdschrift Management Team ontmoette hij in de VS verschillende toponderzoekers op het gebied van leiderschap en verandering. Onder meer: John Kotter, Teresa Amabile, Dan Ariely, Barbara Kellerman en Icek Ajzen.

Lees hier de verslagen van deze ontmoetingen en de belangrijkste praktische lessen die je eruit kunt trekken.

Laatste blog:

Ongelijkheid in een wereld vol dochters

Ik ontvang een mailtje: ‘Ben, jij hebt vier dochters, dit is een leuk onderwerp voor jou!’ The Wall Street Journal schreef deze week over het ‘daughter effect’. Topbestuurders met dochters blijken zich meer te bekommeren om gelijke rechten voor vrouwen en mannen en om maatschappelijk verantwoord ondernemen.

In een pas verschenen studie brachten onderzoeker Henrik Cronqvist en collega’s de gezinsgegevens in kaart van 416 bestuursvoorzitters van de 500 grootste Amerikaanse bedrijven. Wanneer de hoogste baas een dochter had scoorde het bedrijf beduidend hoger op maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), vergeleken met ondernemingen waar de eindbaas geen kinderen had of alleen zonen.

Gemiddeld werd er bijna 12 procent hoger gescoord op een veelgebruikte MVO-rating en werd ruim 13 procent meer van de bedrijfsinkomsten uitgegeven aan MVO (beide scores ten opzichte van de mediaan). Cronqvist vond eerder al een samenhang op dit gebied.

Om nu te kijken of er ook sprake is van een oorzaak-gevolgrelatie, werd in de nieuwe studie onder meer gekeken wat er gebeurde na het aantreden van een nieuwe baas met dochter. De MVO-cijfers bleken daarna inderdaad te stijgen.

Volgens sociale wetenschappers bekommeren vrouwen zich in het algemeen meer om het welzijn van andere mensen dan mannen dat doen. Dochters zorgen er blijkbaar voor dat hun vaders zich op dit punt iets meer als vrouwen gaan gedragen.

Opmerkelijk: Cronqvist en zijn collega’s konden in hun onderzoek geen uitspraken doen over vrouwelijke topbestuurders met dochters. Hun aantal binnen de 500 grootste bedrijven was domweg te gering om conclusies te trekken. Wel suggereert eerder onderzoek dat wanneer een bedrijf een vrouwelijke baas heeft, de MVO-score beduidend sterker stijgt dan bij een mannelijke bestuurder met dochter.

Ook saillant: de meeste topmannen zijn getrouwd met een vrouw, maar dat bleek veel minder impact te hebben op hun MVO-beslissingen dan het hebben van een dochter.

Eerder onderzoek suggereert trouwens dat het dochtereffect verder reikt dan MVO alleen. Twee afzonderlijke studies lieten afgelopen jaar zien dat mannelijke leiders met dochters meer vrouwen in dienst nemen op hoge posities. En Deense onderzoekers stelden vast dat in kleinere bedrijven die worden geleid door een man, de salarisverschillen tussen mannen en vrouwen afnemen nadat de baas een dochter heeft gekregen.

We moeten het dochtereffect trouwens niet overdrijven. Jeanine Prime is onderzoeker bij Catalyst, een organisatie die al meer dan 50 jaar strijdt voor gelijke rechten voor vrouwen en mannen in het bedrijfsleven. Volgens haar onderzoek is een sterk rechtvaardigheidsgevoel bij mannen bijvoorbeeld een belangrijkere factor dan het hebben van een dochter. „Mannen krijgen al dochters zolang als de aarde draait. Toch vind je overal in de wereld een diepgewortelde ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.”

Prime heeft een punt. Het krijgen van dochters alleen gaat de wereld niet redden. Bovendien kun je het dochtereffect ook niet simpel vertalen naar beleid. Zo van: we nemen alleen nog maar mannelijke managers aan die een dochter hebben. Kies dan meteen voor vrouwen op die plekken, zou ik zeggen.

Mijn conclusie? Het dochtereffect laat vooral zien dat er echt heel wat moet gebeuren in het leven van een man wil hij serieus gaan nadenken over zaken die voor vrouwen vaak vanzelfsprekend zijn.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)