Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

Leiderschap en verandering: van wetenschap naar praktijk


Leiderschap, verandering en de rol van gedrag

Ambities, visies, wensen, plannen, ideeën.... In de meeste organisaties is er geen gebrek aan. De kunst is echter om ze te vertalen naar concrete actie.

En dat valt niet mee. Gedrag is meestal de ontbrekende schakel tussen plannen en succes. We benoemen niet en we doen niet wat nodig is om onze doelen te realiseren.

Ben verdiept zich inmiddels ruim 25 jaar in de onderwerpen leiderschap, verandering en menselijk gedrag.

Hij verzamelde en ontwikkelde een groot aantal inzichten en technieken die managers en professionals kunnen helpen om gedrag beter te begrijpen en beter te sturen. Zowel het eigen gedrag, als dat van anderen.


Wetenschappelijk, maar ook praktisch en persoonlijk

Uniek aan Bens boeken en seminars is dat ze zoveel mogelijk 'evidence based' zijn. En tegelijk praktisch en persoonlijk.

Zijn inzichten en technieken zijn gebaseerd op gedegen bedrijfs- en gedragswetenschappelijk onderzoek. Ben blijft echter niet hangen in abstracte inzichten, maar vertaalt wetenschap naar praktische, persoonlijke toepassingen waar je meteen iets mee kunt.

Enkele onderzoekers die regelmatig worden aangehaald in Bens werk...

- Over positief leiderschap en positieve verandering: Martin Seligman, Kim Cameron en Carol Dweck.

- Rond gedragsverandering: Icek Ajzen; Susan Michie; Charles Abraham; James Prochaska en Peter Gollwitzer.

- Over onbewuste, automatische processen: Daniel Kahneman; John Bargh; Brian Wansink; John Kihlstrom en Timothy Wilson.

- Over bewust, gepland gedrag: Roy Baumeister.

- Rond evidence based management: Denise Rousseau en Bob Sutton.


Promotieonderzoek: gedragsverandering in de praktijk

In 2010 promoveerde Ben aan de Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij deed hiervoor -naast zijn reguliere werk- zeven jaar praktijkonderzoek naar gedragsverandering in organisaties.

In vier veldexperimenten in Nederlandse bedrijven keek hij wat de haalbaarheid en effectiviteit was van verschillende ingrepen, zoals het coachen van medewerkers via e-mail en telefoon of het invoeren van nieuwe en andere contactmomenten met klanten.

De interventies waren gebaseerd op 'dual system-theorie'. Deze benadering gaat uit van een spanning tussen bewust, gepland gedrag en onbewuste, automatische routines. Je wilt het een, maar je doet vaak het ander.

Een van de vele bevindingen: medewerkers ondersteunen bij zelfverandering, met name het versterken van eigen gedrag dat in het verleden al succesvol is gebleken, is een van de weinige veranderaanpakken die kans op duurzaam succes biedt.

De digitale versie van het proefschrift 'The Core of the Matter' kun je hier vinden op de website van de Vrije Universiteit. De boekuitgave kun je hier bestellen in onze webshop.


Snelle groeiers: gedragsverandering bij ondernemers

In 2011 en 2012 deed Ben samen met Lucas de Vreugd en Port4Growth kwalitatief onderzoek naar leiderschap, verandering en gedrag in snelgroeiende bedrijven.

Wat doen snel groeiende ondernemers anders dan hun collega's die langzaam of niet groeien? Welke persoonlijke gedragveranderingen doorlopen deze ondernemers en op welke manier krijgen zij dat voor elkaar?

Download hier de samenvatting van de onderzoeksresultaten.


Een jaar in de VS: ontmoetingen met toponderzoekers

In 2012 en 2013 woonde Ben met zijn gezin een jaar in Boston. Voor het tijdschrift Management Team ontmoette hij in de VS verschillende toponderzoekers op het gebied van leiderschap en verandering. Onder meer: John Kotter, Teresa Amabile, Dan Ariely, Barbara Kellerman en Icek Ajzen.

Lees hier de verslagen van deze ontmoetingen en de belangrijkste praktische lessen die je eruit kunt trekken.

Laatste blog:

Hoe je persoonlijkheid verandert door je werk

Mensen veranderen door het werk dat ze doen. Beroepsdeformatie noemt de volkspsychologie dat. Een bedrijfsjurist ziet op den duur overal risico’s. En een psycholoog signaleert bij iedereen wel een stoornis. Onderzoek laat zien dat dit idee niet helemaal uit de lucht gegrepen is. Je werk kan zelfs je persoonlijkheid veranderen, zo blijkt.

Allereerst heeft het überhaupt hebben van een baan invloed op je. De Amerikaanse psycholoog Nathan Hudson en zijn collega’s ontdekten dat werkende mensen die zich verbonden voelen met hun baan, gradueel van karakter veranderen. Ze scoren op de lange termijn vooral hoger op zorgvuldigheid: ze worden doelgerichter en georganiseerder.

Het tegenovergestelde blijkt ook op te gaan. Een paar jaar geleden stelden de Britse onderzoeker Christopher Boyce en zijn collega’s vast dat werkloosheid een stevige invloed kan hebben op je karakter. Mensen die hun baan verliezen worden in de loop van de tijd minder mild, staan minder open voor nieuwe ervaringen en worden minder zorgvuldig.

Het gevaar is dat ze daardoor in een vicieuze cirkel belanden, want deze eigenschappen maken het lastiger om een baan te vinden. Als het wel lukt opnieuw aan de slag te komen, blijkt dat je karakter zich vervolgens weer de andere kant op ontwikkelt.

Naar de invloed van specifieke banen op je karakter is veel minder onderzoek gedaan. Maar wat er nu beschikbaar is, doet vermoeden dat de invloed van werk verder reikt dan we dachten.

Zo stelden de Chinese gedragsonderzoeker Wen-Dong Li en zijn collega’s vast dat mensen met een baan waarin ze meer verantwoordelijkheid krijgen en meer ruimte om eigen keuzes te maken, in de loop van de jaren een meer proactief karakter ontwikkelen. Ze nemen meer initiatief in verschillende onderdelen van het leven. Ze anticiperen meer op toekomstige veranderingen, maken meer plannen en tonen een toenemend doorzettingsvermogen. Ook hier lijkt sprake van een vicieuze cirkel: wie proactiever is, blijkt vervolgens ook weer meer verantwoordelijkheden en meer ruimte te krijgen.

Eerst beslissen wie je later wil zijn, en dan de werkomgeving kiezen waarin je die persoon kunt worden

Li en andere onderzoekers geloven dat je baan je persoonlijkheid verandert. Je werk bepaalt tot op zekere hoogte wie je wordt.

Een paar jaar geleden sprak ik Michael Beer, emeritus hoogleraar aan de Harvard Business School. Hij had een interessante mening over de vraag hoe je een goede leider wordt. Volgens hem moet je eerst een beeld hebben van wat goed leiderschap is en vervolgens voor een organisatie gaan werken die je in die richting kan vormen. Eerst beslissen wie je later wil zijn, en dan de werkomgeving kiezen waarin je die persoon kunt worden.

Beer: „Zoek een organisatie waar je een mentor krijgt en waar je evaluaties krijgt, niet alleen op basis van je prestaties, maar bijvoorbeeld ook op basis van de manier waarop je een connectie weet te maken met de medewerkers. Het is een socialisatieproces. Door te werken bij een bedrijf waar zulke waarden belangrijk zijn, wordt het echt onderdeel van je manier van denken en handelen.”

Aan kinderen wordt vaak gevraagd wát ze later willen worden. Maar een minstens even belangrijke vraag is wíe je wil worden. Het kan geen kwaad om die vraag mee te nemen bij je carrièrekeuzes.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)